ఉర్సు గుట్ట

వివరాలు

• పెద్ద శాసనం ఉర్సు గ్రామానికి సుమారు ఒక మైలు పశ్చిమాన, ఉరుసు గుట్ట అనే పెద్ద రాతిపై ఉంది. శాసనం ఉన్న బండ తూర్పు ముఖంగా ఉంది. ఈ రాయి ఎండావానల నుండి, కంటికి కనబడకుండా బాగా సురక్షితంగా ఉందని 1958-59 భారతీయ శాసన వార్షిక నివేదిక చెబుతుంది.Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59 · Epigraphia Telanganica 2023
• రాతి ఉపరితలాన్ని నునుపుగా చెక్కి, దాదాపు సమాన వెడల్పు గల మూడు పలకలుగా విభజించారు. పద్యం ఈ మూడు పలకలనూ నింపుతుంది.Epigraphia Telanganica 2023
• ఈ కావ్యంలో 62 సంస్కృత శ్లోకాలు ఉన్నాయి. మొదటి 60 శ్లోకాలు శార్దూలవిక్రీడిత ఛందస్సులో, చివరి రెండు స్రగ్ధర ఛందస్సులో ఉన్నాయి.Epigraphia Telanganica 2023 · Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59
• కావ్యంలో ఒక సిద్ధుడు, అంటే ఒక అర్ధదైవిక జీవి, నిద్ర లేచేసరికి తన ప్రియురాలు కనిపించదు. మేరు పర్వతంపై కిన్నరుల సంగీత గోష్ఠిలో ఆమెను మొదటిసారి ఎలా చూశాడో, ఇద్దరూ ఎలా ప్రేమలో పడ్డారో అతను గుర్తు చేసుకుంటాడు.Epigraphia Telanganica 2023
• తరువాత కథానాయకుడు రాత్రివేళ తాడు సహాయంతో రాజభవనం పై అంతస్తుకు ఎక్కుతూ పట్టుబడతాడు. కథానాయిక తండ్రి కనకాంగదుడు అతన్ని చెరసాలలో పెడతాడు. అతను మంచి కుటుంబానికి చెందిన సిద్ధుడని తెలుసుకున్న తండ్రి, వైదిక పద్ధతిలో తన కుమార్తెను అతనికిచ్చి వివాహం చేస్తాడు. చివరికి ఒక యక్షుడు ఆ దంపతులను మళ్లీ కలుపుతాడు.Epigraphia Telanganica 2023
• శాసనంలో కావ్యానికి పేరు లేదు. పరబ్రహ్మ శాస్త్రి దీనిని సిద్ధోద్వాహ, అంటే సిద్ధుని వివాహం, అనే పేరుతో పరిష్కరించి ప్రచురించారు. దీని మొదటి శ్లోకం కాళిదాసుని మేఘదూతంలోని మొదటి శ్లోకాన్ని అనుకరిస్తుందని శాస్త్రి పేర్కొన్నారు.Parabrahma Sastry 1975 (thesis) · Epigraphia Telanganica 2023
• ఎపిగ్రాఫియా తెలంగాణికా ప్రకారం ఈ కావ్యం మొదటి పంక్తి నాగరి లిపిలో, మిగిలినది తెలుగు లిపిలో ఉంది. చెక్కినవారు నాగరి లిపిలో మొదలుపెట్టి తరువాత తెలుగు లిపికి మారి ఉంటారని సంపాదకులు భావిస్తున్నారు. 1958-59 నివేదిక మాత్రం ఈ కావ్యం తెలుగు అక్షరాలలో ఉందని మాత్రమే చెబుతుంది.Epigraphia Telanganica 2023 · Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59
• రెండవ శాసనం రంగనాయకుల గుడి వెనుక ఉన్న లోయలోని ఒక రాతిపై ఉంది. ఇది నాగరి లిపిలో ఉంది. ఇది అసంపూర్ణంగా ఉంది, చాలా దెబ్బతిన్నది. దీని ముగింపు వాక్యం నరసింహ మహర్షి రచించిన యోగశాస్త్ర గ్రంథాన్ని పేర్కొంటుంది. ఇక్కడ కూడా రాతిని నునుపుగా చెక్కి మూడు పలకలుగా గుర్తించారు, కానీ రెండు పలకలనే వాడారు.Epigraphia Telanganica 2023 · Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59 · Parabrahma Sastry 1975 (thesis)
• రాజగురువు విశ్వేశ్వరునికి ఈ కవికి ఉన్న సంబంధం గురించి మూలాలు భిన్నంగా చెబుతున్నాయి. 1958-59 నివేదిక నాగరి శాసనాన్ని చదివి, నరసింహుడు విశ్వేశ్వరుని కుమారుడని పేర్కొంది. ఎపిగ్రాఫియా తెలంగాణికాలోని ఒక సారాంశం అతన్ని విశ్వేశ్వరుని కుమార్తె కుమారుడు అని చెబుతుంది. అదే గ్రంథంలోని మరొక సారాంశం విశ్వేశ్వర పండితుడిని రుద్రమదేవి రాజగురువుగా పేర్కొంటుంది.Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59 · Epigraphia Telanganica 2023
• ఈ విశ్వేశ్వరుడు, గణపతిదేవుని గురువైన విశ్వేశ్వరుడు ఒకరే కావచ్చని 1958-59 నివేదిక సూచిస్తుంది.Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59 · Epigraphia Telanganica 2023
• కవి నరసింహుడు ఇదే ప్రాంతంలోని నాలుగు చిన్న శాసనాల ద్వారా కూడా తెలుస్తున్నాడు. వాటిలో అతను ఋగ్వేదంపై ఒక వ్యాఖ్యానాన్ని, కాకతీయ చరిత అనే గ్రంథాన్ని రచించినట్లు చెప్పుకున్నాడు.Annual Report on Indian Epigraphy 1958-59 · Epigraphia Telanganica 2023
• హనుమకొండలోని సిద్ధేశ్వర గుట్టపై ఉన్న అసంపూర్ణ కావ్యం కూడా నరసింహుని రచనే అని ఎపిగ్రాఫియా తెలంగాణికా సంపాదకులు వాదిస్తున్నారు. అక్కడి రాతిని కూడా ఉర్సులో లాగానే నునుపుగా చెక్కి పలకలుగా విభజించారని వారు చూపుతున్నారు.Epigraphia Telanganica 2023
• 1893 నాటి సెటిల్మెంట్ నివేదిక ఊరుస్, కరీమాబాద్‌లను వరంగల్ పట్టణ శివారు గ్రామాలుగా పేర్కొంది. ఈ రెండు గ్రామాలు జాగీర్లని కూడా నమోదు చేసింది.Warangal Settlement Report 1893
• 1961 జనాభా లెక్కలలో జాతరలు, పండుగలపై వెలువడిన సంపుటి ప్రకారం ఉరుస్‌ను రంగసముద్రం, ఘాజీపూర్ అని కూడా పిలిచేవారు. ఆ సంపుటి దీనిని నగర శివారు ప్రాంతంగా పేర్కొంది.Census 1961, Fairs and Festivals: Warangal
• 1976 జిల్లా గెజిటీర్ జిల్లాలోని చేనేత, తివాచీ నేత పాత కేంద్రాలలో ఉరుస్, కరీమాబాద్‌లను పేర్కొంది.Warangal District Gazetteer 1976
• అదే జనాభా లెక్కల సంపుటి ఉరుస్‌లోని హజ్రత్ సయ్యద్ షా జలాలుద్దీన్ దర్గాను వర్ణిస్తుంది. అక్కడ చెప్పిన కథ ప్రకారం ఈ సాధువు హిజ్రీ 901లో, అంటే సుమారు క్రీ.శ. 1495లో, బాగ్దాద్‌లో జన్మించారు. ఆయన ఉరుస్ గుట్టపై తపస్సు చేసి, తరువాత ఆ గ్రామంలో స్థిరపడ్డారు. ఆయన 99 సంవత్సరాలు జీవించారని కథ చెబుతుంది.Census 1961, Fairs and Festivals: Warangal
• 1976 జిల్లా గెజిటీర్ నాలుగు గుమ్మటాలు గల హజ్రత్ సయ్యద్ షా జలాలుద్దీన్ దర్గాను వరంగల్‌లోని చూడదగిన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పేర్కొంది.Warangal District Gazetteer 1976
• కరీమాబాద్‌లోని ఉరుసు దర్గా వద్ద 15వ లేదా 16వ శతాబ్దానికి చెందిన పర్షియన్ సమాధి శాసనాన్ని ఎపిగ్రాఫియా తెలంగాణికా నమోదు చేసింది. అక్కడ సమాధి అయిన జలాల్ ముదక్కర్ షిరాజీ కోసం ప్రార్థించమని అది సందర్శకులను కోరుతుంది. జనాభా లెక్కల సంపుటిలోని కథలో చెప్పిన సాధువు ఈయనేనా అని ఏ మూలమూ చెప్పలేదు.Epigraphia Telanganica 2023